Podatki dla firmy

Wybór formy opodatkowania to jedna z pierwszych decyzji, jakie musi podjąć przedsiębiorca, zakładający firmę. – Wybór optymalnej formy opodatkowania działalności gospodarczej to kluczowa decyzja, która wpływa nie tylko na wysokość obciążeń podatkowych, ale również na sposób prowadzenia księgowości, dostęp do ulg oraz elastyczność w zarządzaniu finansami firmy – podkreśla Daniel Gawryczuk, dyrektor zarządzający w sieci biur rachunkowych Tax Safe.

Aby dokonać trafnego wyboru formy opodatkowania, należy uwzględnić kilka aspektów: strukturę kosztów i przychodów firmy, formę prowadzenia działalności (jednoosobowa działalność gospodarcza czy spółka prawa handlowego), planowane inwestycje i reinwestycje, możliwość korzystania z ulg, obciążenia z tytułu składki zdrowotnej.

Różne opcje

Jeżeli prowadzimy działalność jako osoba fizyczna, mamy do wyboru kilka możliwości opodatkowania. Podstawowa i najczęściej stosowana to skala podatkowa (inaczej określana jako zasady ogólne) – forma opodatkowania dochodów z działalności, ale także tych uzyskiwanych w ramach stosunku pracy, umów cywilnoprawnych lub świadczeń uzyskiwanych z ZUS-u. Kolejną opcją jest podatek liniowy, ze stałą stawką podatku dochodowego. Przedsiębiorcy mogą także skorzystać z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Funkcjonuje jeszcze jedna forma opodatkowania – karta podatkowa. Jednak aktualnie, po zmianach wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu, jest możliwa tylko dla tych, którzy korzystali z niej przed końcem 2021 roku. Nowi podatnicy nie mogą jej wybrać.

Co się bardziej opłaca? To zależy. Wybierając formę opodatkowania, warto obecnie brać pod uwagę łączne obciążenia przedsiębiorcy, czyli zarówno podatek dochodowy, jak i składkę zdrowotną.

Podatnik na skali

Skala podatkowa (zasady ogólne), jak już wspomnieliśmy, jest najczęściej wybieraną formą opodatkowania. Ta forma polega na opodatkowaniu dochodu (a nie przychodu) według dwustopniowej skali. Podstawowe stawki wynoszą 12 proc. dla dochodów do 120 tys. zł oraz 32 proc. od nadwyżki tej kwoty. Skala podatkowa jest korzystna dla przedsiębiorców o stosunkowo niskich dochodach, którzy chcą korzystać z ulg podatkowych i mają duże wydatki, które mogą odliczyć od dochodu. Takie wydatki trzeba ewidencjonować w księdze przychodów i rozchodów lub w księgach rachunkowych. Skala podatkowa jest także odpowiednia dla osób chcących skorzystać z preferencyjnego rozliczenia z małżonkiem lub samotnie wychowujących dzieci. Opodatkowanie na zasadach ogólnych daje możliwość skorzystania z wielu ulg, np. na dziecko, internet czy rehabilitacyjnej. Jego kolejna zaleta to kwota wolna od podatku, która wynosi 30 tys. zł. Wada to wysoka składka zdrowotna – 9 proc. od dochodu – której nie można odliczyć od podatku. No i ryzyko wejścia w drugi, 32-procentowy próg podatkowy.

Podatek liniowy

Przy podatku liniowym opodatkowaniu podlega dochód. Stosowana jest jedna stała stawka podatku, bez względu na wysokość dochodów – 19 proc. Ta forma jest popularna wśród przedsiębiorców osiągających wysokie dochody. Pozwala na uniknięcie znacznie wyższej stawki podatkowej, obowiązującej w drugim progu skali podatkowej (czyli 32 proc.). Podatek liniowy daje też możliwość odliczenia kosztów uzyskania przychodu (które trzeba ewidencjonować) oraz niższą składkę zdrowotną – 4,9 proc. (z możliwością jej odliczenia do konkretnego limitu). Wśród wad tego rozwiązania trzeba wymienić brak kwoty wolnej od podatku oraz brak możliwości skorzystania z wielu ulg (m.in. ulgi na dziecko czy rozliczenia wspólnie z małżonkiem lub jako osoba samotnie wychowująca dziecko). Prowadząc działalność rozliczaną podatkiem liniowym, w przypadku uzyskiwania dodatkowo dochodów z umów-zlecenia i/lub z umów o pracę trzeba po zakończeniu roku rozliczyć je na dodatkowym formularzu PIT-37.

Rozliczenie ryczałtem

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej. Podstawę opodatkowania ryczałtem stanowi osiągnięty przychód (a nie dochód) po uwzględnieniu przysługujących odliczeń. Stawki podatku ryczałtowego są zróżnicowane w zależności od rodzaju działalności, m.in.: 17 proc. dla wolnych zawodów (np. lekarze, prawnicy), 15 proc. dla wskazanej działalności usługowej, handlowej, 10 proc. dla działalności medycznej, edukacyjnej, 8,5 proc. dla działalności gastronomicznej, usługowej bez sprzedaży alkoholu, 5,5 proc. dla działalności wytwórczej, budowlanej, 3 proc. dla działalności handlowej. Ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych obligatoryjnie opodatkowane są przychody uzyskiwane z tytułu najmu prywatnego, czyli najmu prowadzonego poza działalnością gospodarczą.

Jeżeli wybierzemy ryczałt, nie będziemy mieć możliwości odliczenia kosztów uzyskania przychodu. Ta forma będzie więc korzystna dla przedsiębiorców prowadzących działalność o niskich kosztach operacyjnych oraz tych, którzy nie mają dużych wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Przy ryczałcie nie ma możliwości korzystania z ulg podatkowych oraz wspólnego rozliczania się z małżonkiem lub jako samotny rodzic.

Co ważne, nie każdy rodzaj działalności można rozliczać się na zasadzie ryczałtu ewidencjonowanego. Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym z grona uprawnionych podatników wyklucza m.in. wszystkich tych, którzy prowadzą działalność gospodarczą w zakresie: prowadzenia aptek, kupna i sprzedaży wartości dewizowych, handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych, wytwarzania wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym.

Dla kogo CIT?

Wszystkie powyższe formy opodatkowania dotyczą osób fizycznych. Natomiast osoby prawne – do których zalicza się m.in. spółki prawa handlowego (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne), podatkowe grupy kapitałowe i inne osoby prawne (np. fundacje, stowarzyszenia) – podlegają opodatkowaniu podatkiem CIT. Jego wysokość wynosi 19 proc. Jest też stawka preferencyjna – 9 proc., z której mogą skorzystać nowi podatnicy oraz przedsiębiorstwa, których przychody nie przekroczyły w roku podatkowym równowartości 2 mln euro, przeliczonej na złotówki (tzw. mali podatnicy). Ale są wykluczenia – możliwości opłacania preferencyjnego CIT-u są pozbawieni np. przedsiębiorcy, którzy zdecydowali się przekształcić jednoosobową działalność gospodarczą w spółkę z o.o.

W przypadku CIT przedmiotem opodatkowania jest dochód, który firma uzyskała w danym roku podatkowym.